متخصص داخلی بهداشت و درمان صنعت نفت فارس همزمان با روز جهانی پوکی استخوان و هفته ملی سلامت استخوان، با اشاره به اهمیت سلامت استخوان‌ها و شیوع پوکی استخوان در سنین بالاتر و پس از یائسگی، بر ضرورت پیشگیری از سال‌های جوانی، تغذیه مناسب و تشخیص به‌موقع تأکید کرد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بهداشت و درمان صنعت نفت فارس، دکتر احمدرضا کاظمی‌فر در تشریح ماهیت این بیماری اظهار داشت: استخوان‌های ما در طول زندگی پیوسته در حال بازسازی هستند، اما با افزایش سن، سرعت از دست رفتن بافت استخوانی ممکن است از سرعت ساخته شدن آن بیشتر شود و در نتیجه، استخوان‌ها به‌تدریج ضعیف‌تر و احتمال شکستگی افزایش یابد؛ این وضعیت را پوکی استخوان می‌نامند.
متخصص داخلی بهداشت و درمان صنعت نفت فارس با تأکید بر اینکه «پوکی استخوان بخشی اجتناب‌ناپذیر از سالمندی نیست»، خاطرنشان کرد: هرچند افزایش سن می‌تواند خطر این بیماری را بیشتر کند، مراقبت از استخوان‌ها باید از سال‌های جوانی آغاز شود و در تمام طول زندگی ادامه یابد، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم، ترک دخانیات، پیشگیری از زمین خوردن و تشخیص به‌موقع افراد در معرض خطر، اقداماتی ساده اما مؤثر برای کاهش احتمال شکستگی هستند، حفظ سلامت استخوان‌ها یعنی حفظ توانایی حرکت، استقلال و کیفیت زندگی در سال‌های آینده.
وی با تأکید بر خطر پنهان این بیماری افزود: اهمیت پوکی استخوان در آن است که معمولاً علامت مشخصی ندارد و گاهی نخستین نشانه آن، شکستگی پس از یک زمین‌خوردن ساده است.
این متخصص داخلی در بهداشت و درمان صنعت نفت فارس در ادامه تصریح کرد: شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان بیشتر در لگن، ستون فقرات و مچ دست رخ می‌دهند، شکستگی لگن می‌تواند حرکت و استقلال فرد را برای مدت طولانی محدود کند و شکستگی مهره‌ها نیز گاهی بدون ضربه مشخص ایجاد می‌شود و به کاهش قد، خمیده شدن پشت یا کمردرد می‌انجامد.
افراد در معرض خطر
دکتر کاظمی‌فر در خصوص گروه‌های پرخطر گفت: افزایش سن، یائسگی، وزن پایین، سابقه شکستگی پس از ضربه خفیف، سابقه شکستگی لگن در والدین، کم‌تحرکی و دریافت ناکافی کلسیم و ویتامین D از عوامل افزایش خطر پوکی استخوان هستند. مصرف دخانیات، برخی بیماری‌ها و استفاده طولانی‌مدت از داروهای کورتونی نیز می‌توانند خطر را افزایش دهند.
وی خاطرنشان کرد: وجود این عوامل لزوماً به معنای ابتلا به بیماری نیست، اما می‌تواند ضرورت بررسی سلامت استخوان‌ها را نشان دهد.
تغذیه و فعالیت بدنی؛ دو رکن اصلی پیشگیری
این متخصص داخلی با اشاره به نقش تغذیه در سلامت استخوان اظهار داشت: برای حفظ سلامت استخوان‌ها، دریافت کافی کلسیم، ویتامین D و پروتئین اهمیت دارد. لبنیات، برخی سبزیجات، حبوبات و مغزها از منابع کلسیم هستند و ماهی، تخم‌مرغ و مواد غذایی غنی‌شده به تأمین ویتامین D کمک می‌کنند. پروتئین کافی نیز از طریق گوشت، ماهی، تخم‌مرغ، لبنیات و حبوبات برای حفظ استخوان‌ها و عضلات ضروری است.
وی با توصیه به تأمین نیازها از طریق رژیم غذایی متعادل افزود: مصرف مکمل‌ها در صورت نیاز و با توجه به شرایط فرد انجام می‌شود، زیرا مصرف بیش از حد آن‌ها لزوماً فایده بیشتری ندارد.
ورزش مناسب، کلید تعادل و قدرت
دکتر کاظمی‌فر تأکید کرد: فعالیت بدنی منظم به تقویت عضلات، حفظ سلامت استخوان‌ها و بهبود تعادل کمک می‌کند و پیاده‌روی، تمرین‌های قدرتی و تعادلی از گزینه‌های مفید هستند. البته افراد مبتلا به پوکی استخوان شدید یا دارای سابقه شکستگی مهره باید نوع ورزش مناسب را با پزشک مشخص کنند.
پیشگیری از زمین‌خوردن؛ به‌اندازه مراقبت از استخوان مهم است
وی در این باره گفت: پیشگیری از زمین خوردن به‌اندازه مراقبت از استخوان‌ها اهمیت دارد. برطرف کردن موانع مسیر رفت‌وآمد، استفاده از کفش مناسب، تأمین نور کافی در خانه و نصب دستگیره ایمنی در حمام می‌توانند به کاهش خطر زمین خوردن کمک کنند. بررسی بینایی و تقویت عضلات پا نیز اهمیت دارند؛ همچنین وی ترک سیگار و سایر دخانیات را از دیگر اقدامات مفید برای حفظ سلامت استخوان‌ها برشمرد.
تشخیص و درمان پیش از بروز عوارض
دکتر کاظمی‌فر با اشاره به اهمیت تشخیص زودهنگام تصریح کرد: از آنجا که پوکی استخوان اغلب بدون علامت است، در افراد در معرض خطر ممکن است انجام آزمایش سنجش تراكم استخوان ضروری باشد؛ زمان انجام این آزمایش به سن، جنس، سابقه شکستگی و سایر عوامل خطر بستگی دارد.
وی افزود: امروزه داروهای مؤثری برای کاهش خطر شکستگی وجود دارند، اما همه افراد مبتلا به کاهش تراکم استخوان به درمان دارویی نیاز ندارند و تصمیم‌گیری درباره درمان بر اساس میزان خطر شکستگی و شرایط سلامت هر فرد انجام می‌شود.
این متخصص داخلی هشدار داد: در افراد مبتلا به پوکی استخوان یا کسانی که خطر بالای شکستگی دارند، تغذیه مناسب و مکمل‌های کلسیم و ویتامین D ممکن است به‌تنهایی کافی نباشند؛ همچنین، داروهای تجویزشده نباید بدون مشورت با پزشک قطع شوند.
علائم هشداردهنده‌ای که باید جدی گرفته شوند
دکتر کاظمی‌فر در پایان توصیه کرد: اگر پس از یک ضربه خفیف دچار شکستگی شده‌اید، کاهش قد یا خمیده شدن تدریجی پشت را تجربه می‌کنید یا برای مدت طولانی کورتون مصرف می‌کنید، بررسی سلامت استخوان‌ها را جدی بگیرید، کمردرد ناگهانی و شدید یا درد شدید لگن پس از زمین خوردن نیز نیازمند ارزیابی پزشکی است.
عملکرد بهداشت و درمان صنعت نفت فارس جهت سنجش پوکی استخوان
وی همچنین از عملکرد منطقه فارس در بحث پوکی استخوان گفت و عنوان کرد: یکی از برنامه های عملیاتی واحد سلامت خانواده بهداشت و درمان صنعت نفت فارس بررسی افراد سنجش پوکی استخوان است.
دکتر کاظمی فر توضیح داد: با مراجعه افراد ( بانوان گروه سنی 50 تا 70 و آقایان گروه سنی 55 تا 80) به واحد سلامت خانواده و تکمیل فرم های مربوطه توسط این افراد، ارزیابی فرم توسط پرستار این واحد انجام می شود و به پزشک ارجاع شده تا مورد معاینه قرار گیرد و با بررسی فاکتورها ، در صورت نیاز به پزشک متخصص داخلی یا متخصص طب سالمندی ارجاع داده می شود تا مورد پیگیری مجدانه قرار گیرند.
* روز جهانی پوکی استخوان رویدادی سالانه است که همه ساله در ۲۰ اکتبر مصادف با ۲۸ مهرماه در یک کمپین جهانی اقداماتی را جهت افزایش آگاهی جهانی از پیشگیری، تشخیص و درمان پوکی استخوان و بیماری متابولیک استخوان انجام می‌دهد؛ کمپین جهانی پوکی استخوان که توسط بنیاد بین‌المللی پوکی استخوان (IOF) سازماندهی می‌شود و با فعالیت‌های محلی و کمپین‌های محلی توسط جوامع ملی بیمار پوکی استخوان با فعالیت در بیش از ۹۰ کشور همراه است.