به همت واحد آمار و برنامه ریزی به سرپرستی دکتر ایمان حفیظی و واحد ایمنی بیمار به سرپرستی آمنه قره پور( کارشناس پرستاری) در بهداشت و درمان صنعت نفت فارس، در یک مطالعه توصیفی با هدف ارزیابی وضعیت فرهنگ ایمنی بیمار، در نیمه ی دوم سال 1404از پرسشنامه استاندارد بررسی بیمارستان از نظر فرهنگ ایمنی بیمار Hospital Survey on Patient Safety Culture; HSOPSC استفاده شد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بهداشت و درمان صنعت نفت فارس، بر اساس این گزارش ارسالی، از این ابزار یکی از شناختهشدهترین و معتبرترین پرسشنامهها در سطح بینالمللی برای سنجش ابعاد مختلف فرهنگ ایمنی بیمار است و حوزههایی مانند ارتباطات، کار تیمی، حمایت مدیریتی، گزارش خطا، یادگیری سازمانی و شرایط کاری را مورد ارزیابی قرار میدهد.
نسخه فارسی پرسشنامه HSOPSC در مطالعات مختلف در ایران مورد ترجمه، انطباق فرهنگی و اعتبارسنجی قرار گرفته است و به عنوان یک ابزار معتبر و قابل اعتماد برای سنجش فرهنگ ایمنی بیمار در مراکز درمانی کشور شناخته میشود.
جامعه آماری این مطالعه شامل کارکنان درمانی شاغل در 11 واحد درمانی در دو درمانگاه خانواده تحت پوشش و هم چنین دی کلینیک بهداشت و درمان صنعت نفت فارس بود.
حجم نمونه 120 نفر محاسبه شد، پرسشنامهها به روش نمونهگیری طبقهای بهصورت ناشناس در میان کارکنان توزیع و دادههای جمعآوری شده بر اساس دستورالعمل استاندارد پرسشنامه HSOPSC تحلیل گردید.
طراحی مطالعه، پایش اجرای فرایند گردآوری داده ها و تحلیل نتایج با مسئولیت واحد آمار و برنامه ریزی و واحد ایمنی بیمار انجام شد.
یافته¬ها نشان داد که در سطح کلی، فرهنگ ایمنی بیمار در مراکز مورد مطالعه در وضعیت خوب قرار دارد.
همچنین مقایسه نتایج این مطالعه با دادههای موجود در یک دوره دهساله نشان میدهد که با وجود نوسانات در برخی شاخصها، سطح کلی فرهنگ ایمنی بیمار در مجموعه بهداشت و درمان فارس طی این مدت حدود 55 درصد ارتقاء یافته است (47 درصد در سطح خیلی خوب و عالی در سال 1394 در مقایسه با 73 درصد در سطح خیلی خوب و عالی در سال 1404). این موضوع نشاندهنده وجود زیرساختهای مدیریتی و سازمانی نسبتاً پایدار در حوزه ایمنی بیمار در این مراکز است.
بر اساس یافتههای این مطالعه، اجرای اقدامات زیر میتواند در تقویت فرهنگ ایمنی بیمار مؤثر باشد:
• تقویت نظام گزارشدهی خطاها و حوادث ناخواسته با تأکید بر رویکرد بدون سرزنش
• برگزاری دورههای آموزشی منظم در زمینه ایمنی بیمار، مدیریت خطا و کار تیمی برای کارکنان
• افزایش حمایت مدیریتی از برنامههای ایمنی بیمار و مشارکت فعال مدیران میانی در پایش شاخصهای ایمنی
• بهبود ارتباطات درونسازمانی و بین واحدهای درمانی برای کاهش خطاهای ناشی از نقص در انتقال اطلاعات
• تحلیل دورهای نتایج ارزیابی فرهنگ ایمنی بیمار و طراحی برنامههای بهبود در واحدهایی که امتیاز پایینتری دارند
• استفاده از نتایج این ارزیابیها در برنامهریزی راهبردی مراکز درمانی و نظامهای بهبود کیفیت
تداوم پایش فرهنگ ایمنی بیمار و اجرای برنامههای بهبود مبتنی بر شواهد میتواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت خدمات درمانی و کاهش آسیبهای قابل پیشگیری در نظام سلامت ایفا کند.